Permanente valbeveiliging voor platte en hellende daken

Hekwerken

Hekwerken zijn collectieve dakrandbeveiliging die op de dakrand worden geplaatst en passieve bescherming bieden zonder dat de gebruiker persoonlijke uitrusting nodig heeft. Vrij opgelegde varianten zoals Kee Guard staan met contragewichten op het dak en penetreren de dakhuid niet, relevant op kunststof dakbedekkingen (PVC, TPO, EPDM) waar penetratieve bevestiging de fabrieksgarantie laat vervallen. Voor metalen platte daken bestaat een mechanisch bevestigde variant (Kee Guard Topfix). Voor solar PV-installaties een variant met compacte voet (Kee Guard Premium).

Ankerpunten

Een ankerpunt is een vast bevestigingspunt op het dak waaraan een harnasgordel en vanglijn worden gekoppeld. Bij een val absorbeert het systeem de schokkrachten conform NEN EN 795. Ankerpunten worden permanent in de dakconstructie verankerd of als vrijstaand systeem met contragewichten (Weightanka) op het dak geplaatst, afhankelijk van de dakopbouw. Permanente ankerpunten zijn geschikt voor periodieke werkzaamheden op het dak en voor situaties waar een hekwerk niet passend is (monumenten, esthetisch gevoelige gebouwen, kleine dakvlakken).

Collectieve en persoonlijke valbeveiliging

Permanente valbeveiliging splitst zich op in twee specifieke categorieën.

De eerste categorie omvat collectieve systemen. Hekwerken, dakrandbeveiliging en doorvalbeveiliging beschermen alle aanwezigen op het dak op een passieve wijze. Bij de inzet van deze middelen is er geen harnasgordel, geen aanlijning en geen voorafgaande veiligheidsinstructie noodzakelijk. Concrete voorbeelden hiervan zijn de KeeGuard dakrandbeveiliging  en specifieke doorvalbeveiliging die boven lichtkoepels wordt geplaatst.

De tweede categorie betreft persoonlijke systemen. Leeflijnen, ankerpunten en kabelsystemen vragen te allen tijde om het gebruik van een harnasgordel en een correcte, handmatige aanlijning door de desbetreffende werknemer. Onder deze categorie vallen onder andere de KeeLine horizontale vanglijn en het WeightAnka vrijstaande ankerpunt.

De Nederlandse Arbeidsinspectie hanteert hierbij een strikte voorkeursvolgorde op basis van de arbeidshygiënische strategie. Collectieve maatregelen gaan altijd voor persoonlijke middelen, omdat menselijke fouten zoals het vergeten van de harnasgordel of een onjuiste aanlijning bij collectieve voorzieningen geen rol spelen. Wanneer collectieve systemen technisch of economisch niet haalbaar zijn, bijvoorbeeld bij esthetisch gevoelige monumenten of bij specifieke dakoppervlakken waar een hekwerkconstructie niet kan worden geplaatst, wordt persoonlijke valbeveiliging toegepast.

In de praktijk bestaat een professioneel dakveiligheidsplan vaak uit een doordachte combinatie van beide categorieën. Hierbij dient een permanent KeeGuard hekwerk als basisvoorziening voor de infrastructurele looproutes, aangevuld met persoonlijke ankerpunten of een kabelsysteem voor specifieke onderhoudswerkzaamheden binnen de wettelijke 4-meter zone van de dakrand.

Wet- en regelgeving rondom permanente valbeveiliging

Het Arbobesluit verplicht valbeveiliging bij werkzaamheden op een hoogte van 2,5 meter of hoger. Bij risicoverhogende omstandigheden geldt de wettelijke zorgplicht tevens bij lagere werkhoogten. Voorbeelden hiervan zijn werkzaamheden bij sterke wind, in de directe nabijheid van openingen in het dakvlak of activiteiten waarbij een verhoogd risico op balansverlies optreedt.

Voor een plat dak is de 4-metergrens leidend. De zone binnen 4 meter van de dakrand wordt aangemerkt als gevarenzone waar fysieke valbeveiliging te allen tijde verplicht is. Buiten deze 4-metergrens bevindt zich de veilige zone; hier is een optische markering of afstandsbewaking wettelijk toegestaan om te voorkomen dat personen onbewust de gevarenzone betreden, mits er geen risicoverhogende omstandigheden van toepassing zijn.

Bij de selectie van een specifiek veiligheidssysteem zijn drie normkaders relevant. NEN-EN 795 voor ankervoorzieningen, NEN-EN 365 voor de periodieke controle en het onderhoud van persoonlijke valbeveiligingsmiddelen, en EN 13374 voor tijdelijke randbeveiliging. De verplichte jaarlijkse keuring en inspectie van bestaande systemen wordt vakkundig door Gevaco BV uitgevoerd. Gevaco BV treedt hierbij op als keuringsinstantie en niet als certificerende instelling.

Permanente valbeveiliging op een plat of hellend dak

De keuze van het juiste systeem hangt sterk af van de dakhelling:

• Plat dak (tot circa 5 graden): vrij opgelegde hekwerken zoals Kee Guard met contragewichten zijn doorgaans de eerste keus. Geen dakpenetratie, dus de fabrieksgarantie op de dakbedekking blijft behouden. Voor solar PV-installaties bestaat de Kee Guard Premium-variant. Voor monumenten en esthetisch gevoelige gebouwen de neerklapbare Kee Guard Foldshield.
• Lichthellend dak (5 tot 10 graden): hekwerken zijn nog passend mits aan EN 13374 klasse A wordt voldaan. Bij metalen dakplaten is een mechanisch bevestigde variant aan te raden.
• Hellend dak (10 tot 30 graden): EN 13374 klasse B; permanente ankerpunten in de dakconstructie of een verticaal kabelsysteem worden vaker toegepast dan hekwerken.
• Steil hellend dak (boven 30 graden): EN 13374 klasse C. Persoonlijke systemen (vaste ankerpunten of verticaal kabelsysteem) zijn doorgaans het uitgangspunt; tijdens een opname op locatie wordt het systeem op de helling afgestemd.

De definitieve keuze wordt vastgesteld op basis van de helling, de dakbedekking, de aanwezigheid van obstakels en het werkpatroon. Een opname op locatie maakt het verschil tussen aannames en een dossierwaardig advies.